Scroll down for Welsh / Sgroliwch lawr am y Gymraeg

27th of May 2025

Dear Deputy First Minister and Cabinet Secretary for Climate Change and Rural Affairs,

We are writing to urgently highlight a critical yet often overlooked part of Welsh farming infrastructure. The startling loss of small and local abattoirs in Wales, as across the rest of the UK, poses a threat to sustainable farming, biodiversity restoration, Welsh produce, Wales’ circular economy and animal welfare.

We, as organisations concerned particularly with the future of sustainable farming and nature restoration, which depends significantly on pastoral grazing by native breeds, would welcome the opportunity to discuss these issues with you or your officials.

Wales now has only nine small-medium sized abattoirs, with only five being officially classed as ‘small’. These abattoirs offer vital services such as private kill and further processing for direct selling, as well as the ability to slaughter native breeds and smaller batches of animals, that larger abattoirs usually do not provide.

Eight abattoirs have closed across Wales in recent years. William Lloyd Williams in Machynlleth closed in 2021 following 91 years operating as a successful family business, and Hugh Philips’ Gower Butcher and small abattoir closed last year after 150 years of supplying local meat. Closures have reportedly been due to high running costs, excessive paperwork and the burden of regulation. The remaining small abattoirs are also struggling with these costs and demands, leaving them at risk of closure or reduced services. A survey of four small abattoirs in November 2024 found them all to be struggling, with one considering closure due to high running costs (please see our separate briefing for more information).

As farming and conservation organisations, the vulnerability in this supply chain was highlighted to us last year with the temporary closure of the only small abattoir in Eryri. This closure caused significant disruption, increased transport distances for livestock, and left producers questioning the sustainability of their chosen business models. The loss of this vital component in the supply chain, and lack of alternatives in the area, would render conservation grazing in this landscape which has the highest level of protection under both UK and EU law, unviable. Priority habitats across Wales such as peatland, species rich grasslands, heathland and saltmarsh can only be enhanced and maintained in good ecological condition by sustainable grazing. Furthermore, the hardy native livestock required for this grazing often have less commercial value in livestock markets. This necessitates direct and farm-gate sales to local consumers, and meets a rising demand for traceable, sustainable meat that supports the landscape in which it is reared.

If the Sustainable Farming Scheme is to be effective in achieving all four ‘Sustainable Land Management’ outcomes, then the link between the production of nutrient-dense beef, lamb or dairy and the maintenance and expansion of these farmland habitats needs to be recognised and farmers must be supported to sell their produce locally. This is particularly relevant given the recent trade deals struck with Australia, New Zealand, the US and the CPTPP. Welsh farmers are being asked to compete on global commodity markets, whilst delivering far higher environmental and animal welfare standards, yet are increasingly unable to have their livestock processed and sold locally and differentiate themselves, due to this supply chain failure.

Small abattoir closures also undermine animal welfare as livestock are transported on increasingly long journeys to slaughter. Casualty and emergency slaughter services, whereby an animal is fit for human consumption but not fit for transport (i.e. it is injured) are also now very hard to access. Furthermore, only one slaughterhouse located in Wales has the contract to process bTb reactors, resulting again in longer journeys for cattle. Remaining abattoirs are under huge strain and farmers now have to book several weeks in advance to guarantee a slot.

The Food Standards Agency’s current review of the small abattoir discount has also added significantly to the level of concern. The current discount for small abattoirs who currently receive up to 90% off meat inspection charges needs to continue. If this discount were to be removed or significantly reduced the Association of Independent Meat Suppliers estimate 40% of small-medium sized abattoirs would close. This was discussed at a Westminster Hall debate on 8th May, with two Welsh MPs, Ben Lake and David Chadwick, speaking eloquently on the issue and calling for support.

We therefore urge Government to take action in the following areas:

1. Recognise the small abattoir network as Critical National Infrastructure for Wales and make an explicit commitment to ensuring Wales has a diverse network of abattoirs offering the right services in the right places.
2. Carry out a strategic assessment of need, working with the existing abattoir network as well as farming groups to assess capacity, location and services, as part of planning for the key infrastructure to underpin sustainable farming.
3. Work with industry and the Abattoir Sector Group to identify and explore solutions and consider merits of capital grant schemes or other funding mechanisms. Support should be tailored to existing abattoirs as well as potential new abattoirs including on-farm or mobile units.
4. Ensure the small abattoir discount is maintained to enable the small abattoir sector’s immediate survival.
5. Support a wider review of the regulatory system to ensure it is fit for purpose, risk based, proportionate and cost effective.

We would welcome the opportunity to discuss these issues and potential solutions further and would therefore like to invite you to visit a small abattoir to hear directly from the sector and from those who rely on it.

Yours Sincerely,

Ian Rickman, President, Farmers’ Union of Wales
Martin Lines, CEO, Nature Friendly Farming Network
Frances Cattanach, CEO, North Wales Wildlife Trust
Jimmy Woodrow, Chief Executive, Pasture for Life
Lesley Fletcher, Head of Plantlife Cymru
Christopher Price, CEO, Rare Breeds Survival Trust
Arfon Williams, Head of Land and Sea Policy, RSPB Cymru
Patrick Holden, Chief Executive, Sustainable Food Trust

Copy sent to:
APHA
Wales’ Chief Veterinary Officer
FSA
HCC
Welsh Government’s SFS Team
Ben Lake MP
Dave Chadwick MP

27ain Fai 2025

Annwyl Ddirprwy Brif Weinidog ac Ysgrifennydd y Cabinet ar gyfer Newid Hinsawdd a Materion Gwledig,

Rydym yn ysgrifennu atoch i dynnu sylw ar frys at elfen hollbwysig, ond sy'n cael ei hanwybyddu yn aml, o seilwaith ffermio Cymru. Mae'r golled syfrdanol o ladd-dai bach a lleol yng Nghymru, fel ar draws gweddill y DU, yn peri bygythiad i ffermio cynaliadwy, adfer bioamrywiaeth, cynnyrch Cymru, economi gylchol Cymru a lles anifeiliaid.

Fel sefydliadau sy'n ymwneud yn benodol â dyfodol ffermio cynaliadwy ac adfer byd natur, sy'n dibynnu'n sylweddol ar bori bugeiliol gan fridiau brodorol, byddem yn croesawu'r cyfle i drafod y materion hyn gyda chi neu eich swyddogion.

Dim ond naw lladd-dy bach a chanolig sydd gan Gymru bellach, gyda dim ond pump yn cael eu dosbarthu'n swyddogol fel 'bach'. Mae'r lladd-dai hyn yn cynnig gwasanaethau hanfodol fel lladd preifat a phrosesu pellach ar gyfer gwerthu uniongyrchol, yn ogystal â'r gallu i ladd bridiau brodorol a sypiau llai o anifeiliaid, nad yw lladd-dai mwy yn eu darparu fel rheol.

Mae wyth lladd-dy wedi cau ledled Cymru yn ystod y blynyddoedd diwethaf. Caeodd William Lloyd Williams ym Machynlleth yn 2021 ar ôl 91 mlynedd o weithredu fel busnes teuluol llwyddiannus, a chaeodd Gower Butcher a lladd-dy bach gan Hugh Philips y llynedd ar ôl 150 mlynedd o gyflenwi cig lleol. Yn ôl y sôn, mae’r cau wedi bod oherwydd costau rhedeg uchel, gwaith papur gormodol a baich rheoliadau. Mae'r lladd-dai bach sy'n weddill yn cael anhawster gyda'r costau a'r gofynion hyn hefyd, sy’n golygu eu bod mewn perygl o gau neu gyfyngu ar eu gwasanaethau. Canfu arolwg o bedwar lladd-dy bach ym mis Tachwedd 2024 eu bod i gyd yn wynebu anawsterau, gydag un yn ystyried cau oherwydd costau rhedeg uchel (edrychwch ar ein briff ar wahân am ragor o wybodaeth).

Fel sefydliadau ffermio a chadwraeth, tynnwyd ein sylw at ba mor fregus yw’r gadwyn gyflenwi hon y llynedd gyda chau dros dro'r unig ladd-dy bychan yn Eryri. Achosodd y cau hwn darfu sylweddol, pellteroedd cludo cynyddol i dda byw, a gadawodd gynhyrchwyr yn cwestiynu cynaliadwyedd y modelau busnes roeddent wedi’u dewis. Byddai colli'r elfen hanfodol hon yn y gadwyn gyflenwi, a diffyg dewisiadau eraill yn yr ardal, yn gwneud pori cadwraeth yn y dirwedd hon sydd â'r lefel uchaf o warchodaeth o dan gyfraith y DU a'r UE, yn anhyfyw. Dim ond drwy bori cynaliadwy y mae modd gwella a chynnal cynefinoedd blaenoriaeth ledled Cymru fel mawndir, glaswelltiroedd cyfoethog mewn rhywogaethau, rhostir a morfa heli mewn cyflwr ecolegol da. Yn ogystal, mae gan y da byw brodorol caled sydd eu hangen ar gyfer y pori hwn lai o werth masnachol yn aml mewn marchnadoedd da byw. Mae hyn yn golygu bod angen gwerthu'n uniongyrchol ac wrth giât y fferm i ddefnyddwyr lleol, ac mae'n bodloni galw cynyddol am gig cynaliadwy y gellir ei olrhain sy'n cefnogi'r dirwedd y caiff ei fagu ynddi.

Os yw'r Cynllun Ffermio Cynaliadwy am fod yn effeithiol wrth gyflawni'r pedwar canlyniad 'Rheoli Tir Cynaliadwy', mae angen cydnabod y cysylltiad rhwng cynhyrchu eidion, oen neu gynnyrch llaeth sy'n llawn maetholion a chynnal a chadw ac ehangu'r cynefinoedd tir fferm hyn a rhaid cefnogi ffermwyr i werthu eu cynnyrch yn lleol. Mae hyn yn arbennig o berthnasol o ystyried y cytundebau masnach diweddar a wnaed gydag Awstralia, Seland Newydd, yr Unol Daleithiau a'r CPTPP. Gofynnir i ffermwyr Cymru gystadlu mewn marchnadoedd nwyddau byd-eang, wrth gyflawni safonau amgylcheddol a lles anifeiliaid llawer uwch, ond yn gynyddol maent yn methu â chael eu da byw wedi'u prosesu a'u gwerthu yn lleol a gwahaniaethu eu hunain, oherwydd y methiant hwn yn y gadwyn gyflenwi.

Mae cau lladd-dai bach hefyd yn tanseilio lles anifeiliaid wrth i dda byw gael eu cludo ar siwrneiau cynyddol hir i'w lladd. Mae gwasanaethau lladd brys ac ar sail anaf, lle mae anifail yn addas i'w fwyta gan bobl ond ddim yn addas i'w gludo (h.y. wedi'i anafu) hefyd yn anodd iawn eu sicrhau bellach. Yn ogystal, dim ond un lladd-dy yng Nghymru sydd â chontract i brosesu adweithyddion bTb, gan arwain eto at siwrneiau hirach i wartheg. Mae'r lladd-dai sy'n weddill dan straen enfawr ac mae'n rhaid i ffermwyr archebu sawl wythnos ymlaen llaw nawr i warantu lle.

Mae adolygiad cyfredol yr Asiantaeth Safonau Bwyd o'r gostyngiad ar gyfer lladd-dai bach wedi ychwanegu'n sylweddol at lefel y pryder hefyd. Mae angen i'r gostyngiad presennol ar gyfer lladd-dai bach, sy’n cael hyd at 90% oddi ar ffioedd archwilio cig ar hyn o bryd, barhau. Pe bai'r gostyngiad hwn yn cael ei ddileu neu ei leihau'n sylweddol, mae Cymdeithas y Cyflenwyr Cig Annibynnol yn amcangyfrif y byddai 40% o ladd-dai bach a chanolig yn cau. Trafodwyd hyn mewn dadl yn Neuadd San Steffan ar 8fed Mai, gyda dau AS o Gymru, Ben Lake a David Chadwick, yn siarad yn huawdl ar y mater ac yn galw am gefnogaeth.

Felly, rydym yn annog y Llywodraeth i gymryd camau yn y meysydd canlynol:

1. Cydnabod rhwydwaith y lladd-dai bach fel Seilwaith Cenedlaethol Hanfodol i Gymru a gwneud ymrwymiad penodol i sicrhau bod gan Gymru rwydwaith amrywiol o ladd-dai sy'n cynnig y gwasanaethau priodol yn y lleoliadau priodol.
2. Cynnal asesiad strategol o angen, gan weithio gyda'r rhwydwaith lladd-dai presennol yn ogystal â grwpiau ffermio i asesu capasiti, lleoliad a gwasanaethau, fel rhan o gynllunio ar gyfer y seilwaith allweddol fel sail i ffermio cynaliadwy.
3. Gweithio gyda'r diwydiant a Grŵp y Sector Lladd-dai i nodi ac archwilio atebion ac ystyried rhinweddau cynlluniau grant cyfalaf neu fecanweithiau cyllido eraill. Dylid teilwra cefnogaeth i ladd-dai presennol yn ogystal â lladd-dai newydd posibl gan gynnwys unedau ar ffermydd neu symudol.
4. Sicrhau bod y gostyngiad i ladd-dai bach yn cael ei gynnal er mwyn galluogi goroesiad uniongyrchol y sector lladd-dai bach.
5. Cefnogi adolygiad ehangach o'r system reoleiddio i sicrhau ei bod yn addas ar gyfer y diben, yn seiliedig ar risg, yn gymesur ac yn gost-effeithiol.

Byddem yn croesawu'r cyfle i drafod y materion hyn a’r datrysiadau posibl ymhellach ac felly hoffem eich gwahodd i ymweld â lladd-dy bach i glywed yn uniongyrchol gan y sector a’r rhai sy'n dibynnu arno.

Yn gywir,

Ian Rickman, Llywydd, Undeb Amaethwyr Cymru
Martin Lines, Prif Weithredwr, Y Rhwydwaith Ffermio sy'n Gyfeillgar i Fyd Natur
Frances Cattanach, Prif Swyddog Gweithredol, Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru
Jimmy Woodrow, Prif Weithredwr, Pasture for Life
Lesley Fletcher, Pennaeth Plantlife Cymru
Christopher Price, Prif Swyddog Gweithredol, Rare Breeds Survival Trust
Arfon Williams, Pennaeth Polisi Tir a Môr, RSPB Cymru
Patrick Holden, Prif Weithredwr, Sustainable Food Trust

Copi wedi'i anfon at:
APHA
Prif Swyddog Milfeddygol Cymru
FSA
HCC
Tîm Cynllun Ffermio Cynaliadwy Llywodraeth Cymru
Ben Lake AS
Dave Chadwick AS