Ni ellir caniatáu i dirweddau a chymunedau Cymru ddod yn dir ar gyfer dadlwytho pechodau’r byd

gan Glyn Roberts, Llywydd UAC

Bu’r mis diwethaf yn un prysur i dîm UAC - ymhlith y nifer o gyfarfodydd rhanddeiliaid a gweithgareddau o ddydd i ddydd, fe wnaethant hefyd drefnu i ni gael presenoldeb gwych yn Sioe Frenhinol Cymru rithwir.

Fe wnaethom gynnal amrywiaeth o weminarau yn ymdrin â phynciau megis tai gwledig, newid yn yr hinsawdd, iechyd meddwl, cysylltedd digidol a diogelwch fferm - pob un ohonynt yn cyffwrdd â materion hanfodol pwysig i'n diwydiant, ac os nad oeddech yn gallu ymuno â nhw yn ystod wythnos y sioe, maent hefyd ar gael i chi eu gwylio yn adran aelodau gwefan UAC neu ar wefan y sioe. Darllenwch fwy am y gweminarau ar dudalennau 12 a 13.

Fel rhan o'n gwaith ymgysylltu gwleidyddol, sy'n ymestyn ymhell y tu hwnt i gyfyngiadau arferol wythnos y sioe, siaradais yn ddiweddar yng nghyfarfod cyntaf Pwyllgor newydd Economi, Masnach a Materion Gwledig y Senedd.

Roedd yn gyfle gwych i dynnu sylw, er bod graddfa a nifer yr heriau sy'n wynebu Cymru yn aruthrol - yn anad dim o ran yr amgylchedd - y dylai pobl Cymru fod wrth wraidd gwaith y Senedd: Y bobl sy'n cynnal ein heconomïau a chymunedau. Y bobl a etholodd ein Haelodau o'r Senedd ac sy'n gwneud Cymru'r hyn ydyw.

Dwy o Geredigion yn cychwyn Cymuned i Gyfathrebwyr Cymru

gan Angharad Evans, Swyddog Cyfathrebu’r Iaith Gymraeg

Onid ydym yn lwcus o le rydym yn byw? A mwy na hynny’r gallu i gyfathrebu a’n gilydd trwy’r Gymraeg?

Mae dwy ferch o Geredigion wedi lansio cymdeithas newydd i siaradwyr Cymraeg sy’n gweithio yn y maes Cyfathrebu, ac mae gan y ddwy gysylltiad agos gydag Undeb Amaethwyr Cymru. 

Mae Gwenan Davies yn ferch fferm i deulu Cwmcoedog, Mydroilyn sydd yn aelodau o’r Undeb ers blynyddoedd lawer. Mae Cwmcoedog erbyn hyn wedi datblygu i gynnig bythynnod a chyfleusterau glampio o’r safon uchaf.

Mae Manon Wyn James yn byw yn Nhregaron ac yn wraig i Gwion James sy’n Uwch Weithredwr Yswiriant yn swyddfa’r Undeb yn Llanbed.

Aeth y ddwy ati i sefydlu SYLW er mwyn creu cymuned o arbenigwyr Cyfathrebu i rannu syniadau, creu cysylltiadau a datblygu gyrfaoedd mewn awyrgylch gwbl Gymraeg. 

Angerdd Elis dros gneifio

gan Angharad Evans, Swyddog Cyfathrebu’r Iaith Gymraeg

I nifer o ffermydd ar draws y wlad, mae’r tymor cneifio wedi cyrraedd, a ninnau yma ddim gwahanol, ac wedi cyflawni’r dasg ddiddiolch ond hanfodol yn slic iawn ar un penwythnos hyfryd o haf.  

O hel y defaid i mewn o bob cwr o’r fferm i bacio’r sachau gwlân, mae’r dasg yn un llafurus. Ond er bod y gwaith yn galed, mae’n galonogol iawn gweld bod pobl ifanc yn cymryd cymaint o ddiddordeb ag erioed ac yn camu mewn i ddysgu’r grefft.  

Dyma’n union beth yw hanes Elis Ifan Jones un o’n haelodau ni o Landdeiniolen, Caernarfon. Yn fab fferm 17 mlwydd oed, cyhoeddwyd mai Elis yw enillydd Rhaglen Hyfforddiant a Datblygiad newydd Gwlân Prydain. Lansiwyd y Rhaglen newydd hon yn gynharach eleni i gynnig cyfle i un enillydd o bob gwlad yn y DU ennill 12 mis o hyfforddiant yn ogystal â phecyn gwobr Cneifio Lister gwerth £500.

Mae gan Elis ddiddordeb mawr mewn cadw defaid gyda’i deulu sy’n ffermio 2,000 o ddefaid - gyda hynny mewn golwg, hoff amser Elis o’r flwyddyn yw’r tymor cneifio bob amser. Cafodd Cornel Clecs gyfle i gael sgwrs gydag Elis a’i holi beth yn union oedd gofynion y gystadleuaeth a beth yw ei gynlluniau ar gyfer y dyfodol.

Bellach mae gwaith yr Undeb hon, o bosib yn bwysicach nag y bu erioed

gan Glyn Roberts, Llywydd UAC

Mae mis Mehefin wedi mynd ac o dan amgylchiadau arferol byddai llawer ohonom yn paratoi ar gyfer y gwahanol sioeau amaethyddol ledled y wlad. Fel y mae ar hyn o bryd, mae'n edrych fel bod ychydig o sioeau'n cael eu cynnal, gan gynnwys Sioe Brynbuga, neu’n cael eu cynllunio yn dibynnu ar gyfyngiadau Covid-19 wrth symud ymlaen, ac mae Sioe Frenhinol Cymru i’w chynnal yn rhithwir yn unig.

Wrth i gyfyngiadau Covid-19 barhau i effeithio ar ein bywydau rhaid i ni geisio ein gorau i aros yn bositif a gofalu am ein gilydd - hyd yn oed os yw dros y ffôn nes y gallwn gymdeithasu dros baned o de a rhannu ein meddyliau a’n pryderon ym mhebyll UAC unwaith eto. 

Gall ffermio fod yn ynysig ar y gorau a rhaid inni edrych ar ôl ein gilydd yn ystod yr amseroedd ansicr hyn. Er y gallai lefelau straen fod yn uchel gyda chneifio, silwair a'r gwaith arferol arall o ddydd i ddydd sydd angen ei wneud ar ffermydd, fe'ch anogaf i gymryd cam yn ôl o bryd i’w gilydd ac edrych, nid yn unig ar ôl eich fferm, ond ar ôl eich hunain hefyd.

I'r Undeb mae'r misoedd diwethaf wedi bod yn brysur wrth i ni wneud ein rhan wrth edrych ar ôl y diwydiant. Mae’r tîm wedi bod yn lobïo’n ddi-baid i dynnu sylw at y peryglon a ddaw yn sgil cytundeb masnach rydd gydag Awstralia, gan gynnwys ein swyddogion sirol sydd wedi cyfarfod ag AS Ceidwadol ledled Cymru i drafod y mater yn fanwl iawn. Cafodd pob carreg ei throi. 

Rydym hefyd wedi gweithio'n galed gyda chyrff diwydiant eraill a gwleidyddion trawsbleidiol i dynnu sylw at yr effaith ddinistriol y mae Rheoliadau Adnoddau Dŵr (Rheoli Llygredd Amaethyddol) (Cymru) 2021 eisoes yn ei chael ar y sector. Croesawyd y ffaith y bydd yna adolygiad ac rydym yn edrych ymlaen at weithio gyda Llywodraeth Cymru i deilwra polisi sy'n gymesur ac sy'n adlewyrchu'r angen yma yng Nghymru.

“Braint oedd cael cyd-weithio gyda Mel”

gan Gwyn Williams, Cyn Swyddog Ardal Sir Ddinbych

Trist yw cofnodi marwolaeth Mel Williams o Fae Colwyn wedi salwch byr. Bu Mel yn Swyddog Sir yn siroedd Dinbych a Fflint o Undeb Amaethwyr Cymru am ddeuddeg mlynedd, rhwng Hydref 1989 a Thachwedd 2001. Roedd dilyn Meurig Voyle fel Swyddog Sir yn y siroedd yma yn her ac yn gryn gamp, ond llwyddodd Mel i wneud hynny gydag arddeliad a dycnwch arbennig iawn.

Yn fab fferm o Gynwyd, ger Corwen, ond wedi treulio 30 mlynedd fel Heddwas, Sarjant, ac y”n diweddu ei yrfa fel Arolygwr gyda Heddlu Gogledd Cymru. Bu’n aelod o CID y llu, ac fe ddefnyddiodd yr un doniau o weithredu’n drylwyr, gofalus a phenderfynol fel swyddog o Undeb Amaethwyr Cymru, a hynny trwy gyfnodau llawn trafferthion a helbulus, i’r diwydiant yn gyffredinol a hefyd i aelodau unigol. 

Ar ei union wedi dechrau gyda’r Undeb, daeth yn boblogaidd eithriadol gyda’r aelodau. Cofiaf y diweddar Lloyd Williams Y Pentre, Rhuddlan yn datgan gyda gwên y byddai wedi hoffi holi un cwestiwn arall i Mel yn ystod ei gyfweliad, sef faint o amser a gymerodd Mel i ddatblygu’n heddwas. Byddai’r ateb, meddai Lloyd Williams, yn rhoi syniad faint o waith oedd tynnu’r plismon allan o Mel! Ond defnyddio ei ddawn fel heddwas i gynorthwyo ac i ddatrys problemau’r diwydiant amaeth a wnaeth Mel, a hynny gyda graen arbennig.